۱) ارزیابی شما از مبادلات تجاری ایران با کشورهای آفریقایی مرتبط در ۵ ماه نخست امسال چیست و حجم مبادلات این ۵ ماه چقدر بوده و در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته چه تغییری کرده است؟
آمار رسمی تجمیعی ۵ماهه ۱۴۰۴ هنوز توسط گمرک اعلام نشده است.
آخرین دادهها:
بهار ۱۴۰۴ (۳ ماهه): صادرات ایران به آفریقا حدود ۲۶۰ میلیون دلار بوده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۸۵٪ رشد داشته است.
۴ ماهه ۱۴۰۴: طبق اعلام سازمان توسعه تجارت، صادرات ایران به آفریقا ۲.۲ برابر شده و تعداد مقاصد از ۲۹ کشور به ۳۴ کشور افزایش یافته است.
بنابراین با توجه به روند بهار و ۴ ماهه، میتوان گفت در ۵ ماه نخست امسال نیز تجارت رشد قابلتوجهی نسبت به سال گذشته داشته است، هرچند عدد دقیق ۵ ماهه هنوز منتشر نشده است.
۲) اگر میزان مبادلات نسبت به سال گذشته کمتر شده دلیل آن چه بوده و چه موانعی موجب این کاهش شدهاند؟ (البته جدا از موضوع تحریم و مبادلات بانکی) آیا موانع یا مشکلاتی بوده که مختص تجارت با آفریقا باشند؟
اگر افتی هم در برخی مقاصد خاص دیده شود، دلایل آن بیشتر ویژه آفریقا است:
مشکلات لجستیکی: کمبود خطوط منظم کشتیرانی مستقیم، تأخیر در بنادر آفریقا.
استانداردها و مجوزها: سختگیری در ثبت محصولات غذایی، دارویی و نیاز به گواهیهای حلال و کیفیت.
ریسک ارزی در کشورهای آفریقایی: سقوط ارزش نایرا (نیجریه)، سیدی (غنا)، شیلینگ (کنیا) و محدودیت خروج ارز.
موانع غیرتعرفهای: قوانین گمرکی پیچیده، الزام برچسبگذاری خاص و آزمایشهای محلی.
هزینههای حمل داخلی و بیمه پس از ورود کالا.
ضعف شبکه نمایندگی و خدمات پس از فروش برای کالاهای صنعتی.
۳) اگر هم میزان تجارت ایران با این قاره افزایش داشته است دلیل آن چه بوده؟
آمار رسمی نشاندهنده افزایش محسوس است (۲.۲ برابر در ۴ ماهه و ۸۵٪ رشد در بهار).
دلایل این رشد:
دیپلماسی فعال ایران–آفریقا و گسترش مقاصد صادراتی (از ۲۹ به ۳۴ کشور).
تنوع کالاهای صادراتی (مواد غذایی، دارو، کود و پتروشیمی سبک، مصالح ساختمانی).
توسعه تهاتر و استفاده از ارزهای محلی در بخشی از مبادلات.
بهبود نسبی مسیرهای حمل دریایی به شرق و غرب آفریقا.
نیاز بالای آفریقا به کالاهای اساسی در شرایط بحران جهانی غذا و انرژی.
۴) به نظر شما آیا این روند به همین شکل ادامه خواهد یافت یا ممکن است در نیمه دوم سال شاهد تغییر آن باشیم؟
سناریوی محتمل: ادامهی روند رشد، اما با شیب ملایمتر.
عوامل کاهنده: فشارهای ارزی داخلی ایران، نوسان ارزهای آفریقایی، ازدحام بنادر و احتمال محدودیتهای مقرراتی.رقابت ناسالم رقبا، حضور افراد غیر حرفه ای ،فورس ماژور
عوامل افزاینده: توجه بهتر و بیشتر سازمان توسعه تجارت به قاره آفریقا و تهیه نقشه راه با مشورت و استفاده ازنقطه نظرات بخش خصوصی ، افزایش تهاتر، ورود خدمات فنی–مهندسی به این بازار و تنظیم قراردادهای مؤثر. همافزایی بین مجموعه های دارای مسؤلیت در رابطه با آفریقا، توجه جدی و عملیاتی به حضور اتاق مشترک بازرگانی ایران و آفریقا در تصمیم گیری های کلان
جمعبندی: انتظار میرود در نیمه دوم سال نیز افزایش ادامه یابد ولی نه با سرعت تند ۴ ماهه اول، بلکه به صورت رشد باثباتتر و نوسانی.
البته اگر مواردی مثل فورس ماژور ،جنگ و یا اسنپبک پیش نیاید
