آفریقا؛ بازار بزرگ تجهیزات پزشکی و فرصت راهبردی ایران برای توسعه تولید مشترک
در نشست تخصصی ایران‌مد ۲۰۲۶ مطرح شد؛ توسعه همکاری‌های صنعتی، سرمایه‌گذاری مشترک و انتقال فناوری، مسیر جدید حضور ایران در بازار سلامت آفریقا
نشست تخصصی بررسی ظرفیت‌های بازار تجهیزات پزشکی آفریقا و فرصت‌های تجاری و صنعتی ایران در این قاره، هم‌زمان با برگزاری نمایشگاه بین‌المللی ایران‌مد ۲۰۲۶ در محل نمایشگاه بین‌المللی شهر آفتاب تهران برگزار شد.
در این نشست، مسعود برهمن، رئیس اتاق بازرگانی ایران و آفریقا، دکتر سید سجاد مروجی، نایب‌رئیس اتاق ایران و آفریقا و عضو شورای فناوری دانشگاه علوم پزشکی ایران، سفیر بورکینافاسو در ایران و دکتر رضا رضایی، دبیر بین‌الملل نمایشگاه ایران‌مد، حضور داشتند و درباره ظرفیت‌های اقتصادی و صنعتی کشورهای آفریقایی، وضعیت بازار تجهیزات پزشکی، فرصت‌های صادراتی و امکان شکل‌گیری همکاری‌های مشترک صنعتی به بحث و تبادل نظر پرداختند.
برهمن: آفریقا باید به‌عنوان یک فرصت بلندمدت اقتصادی و صنعتی دیده شود
مسعود برهمن، رئیس اتاق بازرگانی ایران و آفریقا، با اشاره به ظرفیت‌های گسترده اقتصادی قاره آفریقا، بر ضرورت تغییر نگاه فعالان اقتصادی ایران به این قاره تأکید کرد. به گفته وی، آفریقا با برخورداری از بازارهای متنوع، جمعیت قابل‌توجه و نیازهای رو به رشد در بخش‌های مختلف اقتصادی، می‌تواند یکی از مقاصد مهم توسعه روابط تجاری و سرمایه‌گذاری ایران باشد.
وی با تأکید بر اینکه حضور در بازار آفریقا نباید صرفاً به صادرات مقطعی و معاملات کوتاه‌مدت محدود شود، توسعه روابط پایدار با کشورهای این قاره را نیازمند شناخت دقیق بازارها، ایجاد ارتباط با شرکای محلی و استفاده از ظرفیت‌های دیپلماسی اقتصادی دانست.
برهمن همچنین بر اهمیت نقش اتاق‌های بازرگانی در تسهیل ارتباط میان شرکت‌های ایرانی و طرف‌های آفریقایی تأکید کرد و توسعه همکاری‌های دوجانبه، شناسایی فرصت‌های سرمایه‌گذاری و فراهم‌کردن زمینه حضور مؤثرتر شرکت‌های ایرانی در بازارهای آفریقایی را از جمله محورهای مهم فعالیت‌های اقتصادی مشترک عنوان کرد.
مروجی: فرصت صنعت تجهیزات پزشکی آفریقا فراتر از صادرات محصولات نهایی است
دکتر سید سجاد مروجی، نایب‌رئیس اتاق ایران و آفریقا و عضو شورای فناوری دانشگاه علوم پزشکی ایران، با تمرکز بر وضعیت صنعت تجهیزات پزشکی در آفریقا، این قاره را یکی از بازارهای مهم و در عین حال کمتر بهره‌برداری‌شده برای توسعه همکاری‌های صنعتی ایران دانست.
وی با اشاره به وابستگی بسیاری از کشورهای آفریقایی به واردات تجهیزات پزشکی، دارو و ملزومات بیمارستانی، اظهار کرد که شناخت ساختار واردات، کشورهای اصلی تأمین‌کننده و ظرفیت‌های تولید داخلی در کشورهای آفریقایی باید در اولویت برنامه‌ریزی شرکت‌های ایرانی قرار گیرد.
به گفته مروجی، بخش قابل‌توجهی از نیاز کشورهای آفریقایی در حوزه تجهیزات پزشکی از طریق واردات تأمین می‌شود و کشورهایی مانند چین، آلمان، آمریکا، هند و برخی کشورهای اروپایی از تأمین‌کنندگان مهم این بازار هستند. در این میان، چین با عرضه گسترده تجهیزات عمومی و مصرفی، آلمان و آمریکا با محصولات پیشرفته و فناوری‌های تخصصی و هند با توان تولید رقابتی در برخی گروه‌های محصول، نقش مهمی در تأمین نیازهای بازار دارند.
وی با تأکید بر اینکه رقابت در بازار آفریقا صرفاً بر مبنای قیمت محصول شکل نمی‌گیرد، توجه به خدمات پس از فروش، تأمین قطعات، آموزش نیروی انسانی، استانداردهای کیفی و استمرار تأمین را از عوامل تعیین‌کننده در موفقیت شرکت‌های فعال در این بازار برشمرد.
مروجی همچنین با اشاره به تفاوت ظرفیت‌های صنعتی کشورهای آفریقایی، بر ضرورت انتخاب هدفمند بازارها تأکید کرد. به گفته وی، کشورهایی مانند مصر، آفریقای جنوبی، مراکش، تونس، کنیا و نیجریه از نظر زیرساخت‌های صنعتی، اندازه بازار و ظرفیت تولیدی، شرایط متفاوتی دارند و نمی‌توان برای همه آن‌ها یک مدل تجاری و سرمایه‌گذاری یکسان در نظر گرفت.
وی توسعه خطوط تولید تجهیزات مصرفی پزشکی، ملزومات بیمارستانی، تجهیزات عمومی درمانی، محصولات آزمایشگاهی و تشخیصی را از جمله زمینه‌های قابل‌بررسی برای همکاری میان شرکت‌های ایرانی و شرکای آفریقایی دانست. به اعتقاد وی، انتخاب گروه محصول باید بر اساس میزان تقاضا، امکان تأمین مواد اولیه، فناوری موردنیاز، هزینه تولید و ظرفیت دسترسی به بازارهای منطقه‌ای صورت گیرد.
نایب‌رئیس اتاق ایران و آفریقا در ادامه، توسعه همکاری‌های صنعتی را یکی از مسیرهای مهم حضور بلندمدت ایران در این قاره عنوان کرد و بر ضرورت حرکت از صادرات صرف به سمت مدل‌هایی مانند سرمایه‌گذاری مشترک، تولید قراردادی، مونتاژ، انتقال فناوری و ایجاد خطوط تولید محلی تأکید کرد.
وی همچنین با اشاره به اهمیت همکاری با شرکای بومی، تصریح کرد که ایجاد ظرفیت تولید در کشورهای آفریقایی علاوه بر تأمین بخشی از نیاز بازار، می‌تواند به ایجاد اشتغال تخصصی، انتقال دانش فنی، توسعه زنجیره تأمین و افزایش ارزش افزوده اقتصادی منجر شود. از این منظر، شرکت‌های ایرانی باید علاوه بر توان تولیدی خود، امکان همکاری با سرمایه‌گذاران، توزیع‌کنندگان و فعالان صنعتی محلی را نیز بررسی کنند.
سفیر بورکینافاسو: ظرفیت همکاری‌های اقتصادی و صنعتی ایران و بورکینافاسو قابل توسعه است
سفیر بورکینافاسو در ایران نیز با اشاره به ظرفیت‌های اقتصادی کشورش و زمینه‌های همکاری با جمهوری اسلامی ایران، بر اهمیت توسعه روابط دوجانبه در بخش‌های مختلف، به‌ویژه حوزه سلامت و تجهیزات پزشکی، تأکید کرد.
وی با اشاره به نیازهای نظام سلامت بورکینافاسو، توسعه دسترسی به تجهیزات پزشکی، محصولات بیمارستانی و فناوری‌های موردنیاز مراکز درمانی را از زمینه‌های قابل‌توجه همکاری با شرکت‌های ایرانی دانست.
سفیر بورکینافاسو همچنین بر اهمیت آشنایی بیشتر فعالان اقتصادی دو کشور با توانمندی‌های یکدیگر تأکید کرد و توسعه ارتباط مستقیم میان شرکت‌های تولیدکننده ایرانی و طرف‌های تجاری و صنعتی بورکینافاسو را زمینه‌ساز شکل‌گیری همکاری‌های بلندمدت دانست.
رضایی: ایران‌مد بستری برای معرفی توانمندی‌های صنعت تجهیزات پزشکی ایران به بازارهای بین‌المللی است
دکتر رضا رضایی، دبیر بین‌الملل نمایشگاه ایران‌مد، نیز با اشاره به رویکرد بین‌المللی این نمایشگاه، توسعه ارتباط با کشورهای آفریقایی و معرفی توانمندی‌های تولیدکنندگان ایرانی را از اهداف برگزاری نشست‌های تخصصی و برنامه‌های تجاری این رویداد عنوان کرد. وی بر اهمیت تبدیل ارتباطات ایجادشده در نمایشگاه به مذاکرات تجاری، همکاری‌های صادراتی و قراردادهای پایدار میان شرکت‌های ایرانی و طرف‌های خارجی تأکید کرد.
از صادرات تا تولید مشترک؛ مسیر آینده همکاری ایران و آفریقا
بررسی بازار تجهیزات پزشکی آفریقا نشان می‌دهد که فرصت همکاری با این قاره صرفاً به صادرات محصولات نهایی محدود نیست. ایجاد خطوط تولید مشترک، انتقال فناوری، تولید قراردادی، تأمین قطعات و توسعه شبکه‌های خدمات پس از فروش می‌توانند از جمله مسیرهای توسعه حضور بلندمدت شرکت‌های ایرانی باشند.
در این میان، انتخاب کشور میزبان، شناسایی محصولات دارای مزیت رقابتی، بررسی مقررات ثبت تجهیزات پزشکی، دسترسی به مواد اولیه و امکان صادرات به بازارهای منطقه‌ای از عوامل تعیین‌کننده در موفقیت سرمایه‌گذاری‌های صنعتی خواهند بود.
به نظر می‌رسد آینده همکاری‌های ایران و کشورهای آفریقایی در حوزه تجهیزات پزشکی، بیش از هر چیز به توانایی طرفین در تبدیل روابط تجاری به مشارکت‌های صنعتی، فناورانه و سرمایه‌گذاری‌های مشترک وابسته است؛ مسیری که می‌تواند فرصت‌های جدیدی برای توسعه صنعت تجهیزات پزشکی ایران و تقویت زیرساخت‌های سلامت در کشورهای آفریقایی ایجاد کند.
